سيد عبد الحسين طيب

كلم الطيب 15

كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )

مختلف هستند در ذهن تصور گردد كه تمام آن انواع تحت آن مندرج شوند مانند مفهوم جسم كه هر نوعى از جسم تحت آن مندرج است و همچنين مفهوم حيوان كه تمام انواع حيوان را شامل است . صورت نوعى مفهوم كلى است كه براى افرادى كه داراى يك حقيقتند در ذهن تصور شود مانند مفهوم انسان كه جميع افراد انسان را شامل است . و اين بنابر مشهور است كه انسان را يك حقيقت ميدانند و الا بنا بر مذهب تحقيق انسان هم داراى حقايق مختلف مىباشد كجا ميتوان گفت كه حقيقت محمدى صلّى اللّه عليه و سلّم با حقيقت بوجهلى يكى است . و صورت شخصى عبارتست از صورتى است كه افراد هر نوع در خارج دارند مانند صورت زيد و عمرو و غيره و پوشيده نماند كه چيزى تا صورت شخصى پيدا نكند در خارج موجود نشود چون جنس و نوع به صورت كلى در خارج موجود نميگردند بلكه وجود آنها در خارج بوجود افراد است . توضيح ديگر آنكه صورت غير از شكل است چون شكل از عوارض است و صورت جوهر است . و جسم جوهريست مركب از ماده و صورت كه داراى ابعاد ثلاثه ( طول ، عرض ، عمق ) و همچنين داراى مكان است . حكماى طبيعى از قبيل ذيمقراطيس يونانى و جمعى از متكلمين جسم را مركب از اجزاء كوچك ميدانند و از آنها بجواهر فرده و اجزاء لا يتجزى و اجزاء ذيمقراطيسيه و اجزاء اثيريه « اتر » تعبير ميكنند ، و محققين از حكماء و متكلمين اجزاء جسم را قابل قسمت و تجزيه ميدانند و جزء لا يتجزى ( تجزيه‌ناپذير ) را غير معقول ميشمارند و ادله بسيارى بر اين مطلب ايراد كرده‌اند ، از آن جمله اينكه اين اجزاء كه از آنها بجزء لا يتجزى تعبير ميكنند اگر جسمند كه هر جسمى قابل قسمت است و اگر غير جسمند تشكيل جسم از آنها غير ممكن است و نيز اين اجزاء بالاخره داراى ماده و صورتند پس مركبند و مركب قابل تقسيم است و نيز اين